Tablica chronologiczna dotycząca Wedlów-Tuczyńskich i Tuczna oprac. na zielonym tle
dr A. Biranowska-Kurtz
4300
p. n. Chr.

Na te ziemie przybyły ludy z nad Dunaju z tzw. kultury wstęgowej, kultury pucharów lejkowatych
i kultury ceramiki sznurowej

1700
p. n. Chr.

Dociera tutaj brąz

1300-400
p. n. Chr.

Czas wejścia kultury łużyckiej

ok. 400

Z północnego wschodu przybywają Wendowie na obszar pomiędzy Odrą a Łabą oraz na Pomorze. To byli Lechici, Wieleci ze swoimi podplemionami, Ranowie, Chyżanie. To oni stworzyli wały okalające gród w kształcie pierścienia, a także gród Bytyń na półwyspie jeziora Bytyń Wielki

967-972

Tuczno osadą rybacką. Mieszko I wciela ziemię wałecką do Polski

994

Bolesław Chrobry przeprawia się przez Noteć i dochodzi do Szczecina. Zajmuje Tuczno i Człopę. Wyznacza władykę Człopy, Dzierżykraja, swoim wojewodą. Jest jego ojcem chrzestnym. Po śmierci Dzierżykraja i Chrobrego, teren Tuczna wraca pod zarząd księcia Pomorza

1107

Zimą gród w Tucznie został zdobyty przez Skarbimira, dowódcę (palatyna) polskiego króla Bolesława III Krzywoustego

1120-1121

Warta i Noteć tworzyły granicę pomiędzy Pomorzem a Polską. Toczyły się walki o brody na rzece z Santoka i Drezdenka. Bytyń (Bitom) trafił w polskie ręce

1122/38

Krzywousty zajmuje Pomorze i przyłącza teren Tuczna do Polski

1130

Domniemane istnienie kasztelani tuczyńskiej oraz domu kasztelana usytuowanego w miejscu późniejszego zamku

1181

Książę pomorski Bogusław I złożył hołd Fryderykowi II; wzrost wpływów niemieckich na Pomorzu

1224

Włodzisław Odonic, książę Nakła, podarowuje Zakonowi Krzyżackiemu 500 łanów na Wielkim Jeziorze Bytyń. Przyjmuje się, że Zakon ponownie wybudował gród, jak również założył Preußendorf, Harmeisdorf (Hermannsdorf), Kl. Nakel und Marienhof

1228

Bitwa pod Nakłem, Tuczno powraca pod władzę Pomorzan

1231

Pomorze oddane zostaje w lenno margrabiom brandenburskim Jerzemu i Ottonowi

1259

Polska walczy z Pomorzem o Santok i Drezdenko

1269

Drawa staje się granicą Polski

1296

Hasso von Wedel ma w posiadaniu Tuczno i wznosi "umocniony dom”. Rodzina Wedel pochodziła z  rodu patrycjuszy rzymskich Witeliuszów, którzy w czasach Karola Wielkiego osiedlili się koło Hamburga. Przybywający z Holsztynu, z zachodniego Hamburga, Wedlowie posiadali według swoich dokumentów dotyczących lenna z lat 1328, 1374 itd. na Pomorzu i w Neumark (Nowej Marchii) 22 otoczone murem miasta i 5000 hufen ziemi pomiędzy Küdow, Notecią i Drawą. Wspierali margrafów brandenburskich pieniędzmi i otrzymali wolną rękę na obszarze na wschód od Drawy. Znajdowały się tutaj duże posiadłości w rękach rodzin Bruthow i Bentin

1296-1336

Właścicielem miasta jest Hasso von Wedel; początek budowy zamku

1300

Margrabiowie brandenburscy zajęli okolice Świdwina i Drawska; ród von Wedel wywodzący się spod Hamburga otrzymuje nadania w okolicy Kalisza Pomorskiego, Tuczna, Mirosławca

1306

Pierwszy dokument stwierdzający prawo własności do Tuczna, sprawowany przez ród von Wedel. W dokumencie tym wymieniony został Krzysztof Belten jako „formulo nostro civi in Tuetz”; wymieniony jest również proboszcz z Tuczna oraz sześciu rajców miejskich

1312

Powiat wałecki przypisany do diecezji kamieńskiej

24 II 1331

Tuczno otrzymuje od Wedlów magdenburskie prawa  miejskie. Miasto zostało otoczone murem i podwójnymi rowami. Własność Tuczna obejmowała tereny miasta i sięgała do wiosek: Mathe, Quast, Schulzendorf, Knakendorf, Lubsdorf, Marzdorf, Stibba, Klein-Nakel, Strahlenberg, Ruschendorf, Mellentin i Mehlgast

1334

Król Polski Władysław I z Litwinami, zajmują graniczną krainę. Zawarto pokój z margrabią Ludwikiem uznając jego prawa do tych ziem. Pokój trwał 30 lat.

1338

Johann i Heinrich Wedel rozpoczęli budowę zamku, prawego skrzydła

1351

Wedlowie nadają miastu prawa magdeburskie; miasto otrzymuje 175 Hufen ziemi na własność

1364

Rycerz „rozbójnik“ Matzke Bork wraz z hrabią Czarnkowskim wzniecają niepokój.  W tym samym roku następuje najazd Polaków na wsie rodziny Wedel. Także Tuczno zostało splądrowane. Przy podziale kraju Otto Leniwy otrzymuje: Tempelburg (Czaplinek), Crone (Wałcz), Tütz (Tuczno) i Schloppe (Człopa).

1365

Tuczno pod polskim panowaniem.

1368

"Układ drawski" Kazimierza Wielkiego z margrabią brandenburskim Otto Leniwym, ziemia wałecka ale bez Kalisza i Złocieńca wraca do Polski. Po śmierci Kazimierza Wielkiego lata walk o zwierzchność nad tym terenem

1373

Wedlowie właścicielami Wałcza

1374

Akt hołdu rodziny Wedlów dla cesarza Karola IV i jego synów oraz list lenny cesarza Karola i króla Wacława dla Wedlów wymieniają m. in. 5000 włók lasów i puszcz, które graniczą z Prusami wzdłuż rzeki Gwdy, z Polską wzdłuż rzeki Noteć, a z księstwem pomorskim wzdłuż Margrabskiej Drogi. Wedlowie zwolnieni ze składania przysięgi wasala przez margrabiów brandenburskich

1375

Przez cesarza niemieckiego Karola IV, zamek w Tucznie został uznany za jeden z dwunastu najsilniejszych warowni wzniesionych na wschód od Odry

1378

Wojna między rodzinami Wedlów i Borków. Wedlowie biorą udział w obronie Człopy, w wygranej wojnie i układami z księciem Pomorza. Janko z Czarnkowa tak to opisał: "W tym samym nieszczęśliwym roku 1378 książę Starego Szczecina Swiętobór, przy pomocy starogardzian i innych miast zebrawszy liczny zastęp wojska, podstąpił wraz z całym taborem koni i wozów pod miasto Człopę. Z powodu suszy fosy miejskie były wyschnięte i wojska z łatwością podstąpiły pod same blanki Człopy. Rąbiąc siekierami bale wału, próbowali najeźdźcy wedrzeć się do miasta, jednak dzielna obrona mieszczan i rycerstwa odparła wszelkie szturmy. Doznawszy ciężkich strat, książę szczeciński odstąpił od oblężenia i za pośrednictwem Wedla zawarł zawieszenie broni aż do rana. Nazajutrz wojsko swe podzielił na dwie części i po splądrowaniu okolicznych wsi odstąpił od Człopy".

1379

Właścicielem miasta był Janusz von Wedel

1388

Układ Wedlów z Krzyżakami - mają wystawić przeciwko Polsce 100 kiryśników, 100 łuczników i 400 lekkiej jazdy

1390

W zatargach z Krzyżakami, Hening Wedel przechodzi na stronę Polski. Znana jest Ziemia Tuczeńska ("teram Tucznoviensem")

1391

Władysław Jagiełło wykupuje te ziemie i włącza je do Polski

1391-1772

Ziemia Wałecka (w skład której wchodzi również Tuczno) należała do województwa poznańskiego, pozostając w tym czasie w granicach Rzeczypospolitej

 ok. 1400

Zamek otoczono fosą

ok. 1402

Mistrz Zakonu Krzyżackiego, Michael Küchmeister von Sternberg, zniszczył część Tuczna

23.08.1409

Pod Tuczno przybyli Krzyżacy z zamiarem zdobycia miasta i zamku. Miasto się poddało, zamek się obronił

1409

Hasso Wedel z Tuczna w imieniu swoim oraz dzieci swego zmarłego stryja Lamprechta daje Krzyżakom zamek i m. Tuczno na czas wojny Zakonu z Polską; Hasso m. in. zastrzega, że żona Lamprechta będzie miała prawo do dożywocia w Knakendorf (Rzeczyca).

1410

Janusz Wedel staje po polskiej stronie w bitwie pod Grunwaldem, odznacza się walecznością

1412

Wedlowie łupią dobra krzyżackie w Rąbinie i Batyniu

1415

Wedlowie z Tuczna wraz ze swym wasalem z Marcinkowic, napadli na ziemie Zakonu Krzyżackiego

1431

Wedlowie: Hasso z Tuczna, Jakub z Frydlandu i Jan z Marcinkowic, w liście do wielkiego mistrza krzyżackiego, usprawiedliwiają się z powodu zadania jakiejś krzywdy posłowi króla rzymskiego, Zygmunta Luksemburskiego

1432

Wójt Nowej Marchii donosi wielkiemu mistrzowi krzyżackiemu, że Polacy uzurpują sobie prawo do następujących miejscowości: Międzyrzecz, Skwierzyna, Wieleń, Hochzeit (Osieczno), Człopa, Czarnków, Ujście, Wałcz, Tuczno, Frydland (Mirosławiec) i Drahim 

1450

Właściciel miasta, Jan von Wedel-Tuczyński był posłem króla polskiego Kazimierza Jagiellończyka

1458

Przemierzający kraj najemcy Zakonu, okupują krótko zamek w Tucznie

1472

Andrzej Górski, podkomorzy poznański, starosta wałecki., daje Markowi Wedel, dziedzicowi Tuczna, wieś Arnsfeld (Gostomia) do ponownego lokowania i zapisuje mu na niej 200 grzywien. W 1520 r. Maciej Wedel Tuczyński otrzymuje od króla potwierdzenie przywileju z 1482 r.

1493

Maciej oraz Hasse Wedelscy kupują całą wieś zwaną Chwarstnica od Wojciecha Potulickiego z Chodzieży za 310 zł

XVI w.

Napływ Szkotów i Żydów

1504

Maciej Wedel vel Tuczyński z Tuczna, w sporach z Janem i Jerzym Wedlami z Frydlandu, oraz z Kasprem i Dawidem ss. Jerzego, o Brunkowo, Marcinkowice i Łowicz 

1510

Walenty Kiona (Kien) z Ruschendorf (Rusinowo) ma składać zeznania w procesie Macieja Tuczyńskiego przeciw Annie Borek z Falkenburga (w Nowej Marchii; obecnie Złocieniec)

1512

Maciej pozwany przez Jana Wedelskiego, który występuje w imieniu swoim i swych bratanków Kaspra i Dawida, synów zmarłego Jerzego Wedelskiego, zabitego przez Macieja Tuczyńskiego, o to, że Maciej wypędził ich z ich części dziedzictwa we wsiach Marcinkowice, Brunkowo i Łowicz; proces toczy się ponadto o rozliczenie główszczyzny za głowę wspomnianego Jerzego Wedelskiego

1513

Maciej pozywa Kaspra Wedelskiego, dziedzica w Marcinkowicach, o zabójstwo kmiecia z Giżyna, poddanego Macieja Tuczyńskiego

1514

Zostaje wyznaczony termin, w którym Jan Wedelski z bratankami, mają dowieść przy pomocy świadków, że posiadali już własność na wsiach Marcinkowice, Brunkowo i Łowicz, zanim Mikołaj Wedelski, dziedzic w Marcinkowicach, zrezygnował na rzecz Macieja Tuczyńskiego. Zeznanie to potrzebne jest do rozliczenia główszczyzny za głowę Jerzego Wedla

1519

W czasie ostatniej wojny Polski z Krzyżakami, Maciej Tuczyński pozostał wierny królowi. Za to Zygmunt Stary nadał skonfiskowane dobra ziemskie (za niestawienie się na pospolite ruszenie)Jakubowi i Wincentemu Wedlom z Mirosławca, Janowi i Kasprowi Marcinkowskim, Popielewskiemu, Bernardowi Baumgartowi, Günterowi i Konradowi Golcom. Również czwarta część Tuczna należąca do Jerzego Wedelskiego przeszła na własność Tuczyńskiego.  

1519

Zniszczenie miasta w czasie wojny Polski z Zakonem Krzyżackim

1521

Król Zygmunt nadaje Maciejowi Tuczyńskicmu prawo do różnych dóbr, m. in. do dóbr Angelika z Popielewa, skonfiskowanych z powodu zaniedbania udziału w pospolitym ruszeniu. W 1532 r. król potwierdza to nadanie i poleca trzem wyższym urzędnikom, aby zbadali, dlaczego Maciej Tuczyński nie wszedł w posiadanie wspomnianych dóbr, w tym m. in. w posiadanie dóbr Angelika z Popielewa.

1527

Andrzej z Danaborza, starosta nakielski sprzedaje z zastrzeżeniem prawa odkupu Maciejowi Tuczyńskiemu dobra Gąsawy, Piotrkowo, Sycyn, 1/2 m. Stobnica z młynem Hamer o 2 kołach, 1/2 Brączewa, 1/2 Podlesia i 1/2 Bądlina za 1200 zł

1528

Właściciel miasta, Maciej Wedel-Tuczyński został posłem króla polskiego Zygmunta I Starego, do elektora brandenburskiego

1529

Maciej Tuczyński kupuje od Hieronima Kobylnickiego (z Kobylnik k. Szamotuł?) długi i przezyski na wsiach Piotrkowo, Jaryszewo i Sycyn, które Andrzej z Danaborza zapisał Kobylnickiemu

1530

Najazd braci Tuczyńskich na Strączno, właściciel Bartłomiej Turno zostaje zabity

1531

Jan z Kościelca, kasztelan łęczycki, starosta nakielski i tucholski, jako opiekun Gertrudy, córki zmarłego Andrzeja z Danaborza, upomina się, aby Maciej Tuczyński po otrzymaniu 1200 florenów ustąpił z dóbr 1/2 miejscowości Stobnica i m. in. Jaryszewo, zaś Maciej kwituje odbiór tej sumy i ustępuje z tych dóbr

1532

Król Zygmunt Stary potwierdza Maciejowi Tuczyńskiemu jego przezyski na mieście Frydland, młynie w Tucznie i wsi Stralemberg, należących do Jerzego Wedla z Frydland.


Maciej Tuczyński oddaje swoim synom, Janowi, Krzysztofowi i Stanisławowi dobra Tuczno i należące do niego wsie

1533-35

Maciej Tuczyński pozwany przez Jerzego Wedelskiego z  Frydlandu, pokojowca Alberta księcia pruskiego o to, że Maciej na mocy darowizny królewskiej zajął 1/4 Tuczna oraz 1/4 wsi należących do tych dóbr. Jerzy Wedelski zeznaje, że nie był zobowiązany do udziału w wojnie z Zakonem, wygrywa proces i 1535 zostaje wwiązany w zabrane mu przez Macieja Tuczyńskiego dobra. Była to konfiskata dóbr za niestawienie się na pospolite ruszenie. Jerzy Wedelski, który miał swą główną siedzibę w Nowej Marchii, uwolnił się od tego zarzutu. Maciej żąda od Jerzego okazania dokumentów, na podstawie których przysługuje mu prawo do części dóbr Tuczno.

1536

Zofia z domu Borstett, wdowa po Bartłomieju Turno, z synami prowadzi proces z Wedlami z Tuczna

1537

Jerzy Wedelski, syn Jakuba, dziedzic w Frydland zawiera ugodę z Maciejem Tuczyńskim. Tuczyński rezygnuje z prawa do miasta i zamku w Frydland oraz z wsi należących do dóbr Frydland. Zapłaci Jerzemu 150 florenów tytułem zaległych dochodów z tych dóbr, które pobrał przed 30 lat jako opiekun małoletniego Jerzego i zapłaci 10 florenów siostrom Jerzego, na znak pojednania

1542

W rodzie Wedlów nastąpił rozłam polityczno-religijny; właściciele Tuczna i Mirosławca na trwałe związali się z Polską

1542-1581

Z polecenia właściciela miasta Stanisława Wedel-Tuczyńskiego nastąpiła przebudowa gotyckiego zamku na renesansową rezydencję

1546-1581

Właścicielem miasta był Stanisław Wedel-Tuczyński

1554

Konflikt rodzinny Wedelów ze Strahlenbergami

1555

Jerzy, Mateusz, Wawrzyniec i Wilhelm Thornowe, dziedzice de Streczno, pozywają Katarzynę, wdowę po Macieju Tuczyńskim, wywianowaną w Nakielnie

1556

Krzysztof Tuczyński sprzedaje Prusinowo, z zastrzeżeniem  prawa odkupu, Maciejowi Smoguleckiemu za 1400 zł, a w 1557 wydzierżawia mu tę wieś

1558

Rudiger Wedelski, dziedzic w Tucznie, płaci grzywnę, bo nie stawił się na pozew poddanego ze wsi Martha

1561-62

Krzysztof i Stanisław Tuczyńscy pozywają mieszczan z Wałcza z powodu zniszczenia barci w Okunko

1577

Elżbieta Wedelska, żona Sebastiana, pozywa Tuczyńskiego, ponieważ Tuczyński namawiał jej poddanych z Hermansdorf (Rutwica) do nieposłuszeństwa; Tuczyński zeznaje, że poddani skarżyli się przed nim na nadmierne ciężary nałożone na nich przez Elżbietę Wedelską

1579

Mieszczanie uprawiali 20 łanów roli (80 kwart). Podatki od roli i od rzemieślników wynosiły 39 florenów i 27 groszy

1581

Wielki pożar niszczy miasto, również kościół. Stanisław Wedel dobudował środkową część zamku

1584

Stanisław Tuczyński Wedel (syn Krzysztofa) sprzedaje Prusinowo z jeziorami Derzeń Wielki, Derzeń Mały i 1/2 jez. Nakło za 7000 srebrnych talarów Urszuli, córce zmarłego Jerzego Wedla Frydlanckiego, a wdowie po Erneście Borku z Łobza na Pomorzu

1592

Król Zygmunt I potwierdza, iż Maciej Tuczyński de Wedel, zamek i miasto Tuczno z wsiami: Zlotkowa, Scholtendorff, Sanoliendorff, Marczinkowo, Pubsdorff, Merendorff, Nakiel, Stranczno, Karmeldorff, Stibow, Stralenberg, Auschendorff, Melatin, Melegascht, Marssa, Barkolth, Bertin, Hanuswelth, Dikow, Payschendorph, Quyera, część wsi Lowicz i Gizna, i Brankow daje swym synom zrodzonym z Katarzyny z Damaborza, Janowi, Krzysztofowi i Stanisławowi już dojrzałym. 1532 Wtorek po niedzieli invocavit‎, oblatuje Krzysztof, s. o. Stanisława Tuczyńskiego

1593

Krzysztof obejmuje Tuczno.

1599

Krzysztof Tuczyński z Tuczna, dziedzic z działów dóbr, których są wasale: we wsi całej Miłogaszcz, 1/2 wsi Russendorph, część w Brunkowo, część w Dikowo, część w Stijbowo, część w Szulczendorph, część w Stralemberk, część w Złotkowo.

Stanisław Zaremba z Kalinowy jako opiekun swej żony Małgorzaty z Tuczna i jej dóbr z działów, gdzie są wasale: w części Brunkowo, części Złotkowo, części Russendorph i Schulcendorph, oraz Stibowa, Dikowo, Stralembergk. W części Sulcendorff i Małogaszcz, Gunter, Krzysztof i Maciej, 3 bracia rodzeni.

Wszyscy wasale rodziny Tuczyńskich to:

- Chrystjan i Franciszek w imieniu swoim i innych swych braci: Aleksandra, Jerzego i innego Jana, oraz w imieniu Ryszarda i braci jego tj. Joachima i Jana, oraz Jakuba, w części pewnych wsi Małogaszcz i części wsi Schulcendorp wasale Miłogascy, Andrzej i Krzysztof i Jan.

- W imieniu swoim i Piotra brata swego Brunskowscy, Henryk i Franciszek Brunkowscy, w towarzystwie matek swych i opiekunek NN. Agnieszki Złotkowskiej i Anny Miłogaskiej, części wsi Brunkowo.

- Wasale, Piotr Złotkowski w imieniu swoim i Jakuba Zł., Maurycy, Ditterth, ojczym (vitricas) N. Chrystjana Złotkowskiego, małoletniego, a brata swego rodzonego wasala części w Złotkowie.

- Joachim Kijona, senior, Andrzej K., Chrystjan K., Baltazar K., w imieniu swoim i NN. Jana, Erazma, Dawida, braci swych rodzonych małoletnich, Maciej K. w imieniu swoim i brata swego Dawida, inny Joachim K. junior, Lambert K., Adam K. w imieniu swoim i brata swego Hertmana K. części wsi Rusendorp

1600

Krzysztof Tuczyński najechał Śmiłowskiego w Prusinowie

1608

Krzysztof Tuczyński kończy budowę zamku, lewa strona

1610

Krzysztof a Wedel Tuczyński daje zabezpieczenie względnie oprawę i dożywocie żonie swej Annie z Dąbrowicy Firlejownie.

1611

Ermerencja Boltówna, wdowa po Krysjanie Miłogaskim, w towarzystwie Krzysztofa de Wedel Tuczyńskiego, całe części wsi Stralemberk w powiecie wałeckim, synowi swemu Krzysztofowi Miłogaskiemu daje, a syn jej to daje w dożywocie

 

Krzysztof Tuczyński daje dożywotnie użytkowanie całych wsi Lubieniec i W. Kempa i młyn zwany Cassewo w powiecie pyzdryckim G. Małgorzacie z Tuczna, wdowie po Stanisławie z Kalinowy Zarembie

1613

Emerencja Boltówna, córka Krzysztofa i Gertrudy Belerbekówny (z Miłogoszczy) wraz z synem i innymi spadkobiercami swego ojca Krzysztofa Bolta, kwitowała Małgorzatę z Tuczna Zarembinę z 5.000 zł. pruskich, za którą to sumę Krzysztof Wedel Tuczyński po śmierci swego wasala Krzysztofa Bolta seniora czwartą część Dzikowa i cztery łany w Stralemberku sprzedał prawem feudalnym owdowiałej Gertrudzie z Belerbelków

1614

Melchjor Bolth, wasal Krzysztofa Tuczyńskiego, prawa swe do wsi Dikow i Stibow, powiat wałecki, ceduje Tuczyńskiemu

1616

Dokument z tego roku wspomina o istnieniu ratusza z kramami oraz wagą, „od dawna” stojącego obok kościoła miejskiego; jednocześnie powiadamia, że w 1616 roku nastąpiło przeniesienie ratusza w inne miejsce, nie wskazując tego miejsca. Wymienione są już spichlerze oraz stodoły, bez podania ich lokalizacji. Funkcjonowały wówczas cztery jarmarki, z czego trzy należały do właściciela miasta, jeden do rady miejskiej

1617

Krzysztof Miłogaski jak i stryjowie jego, Franciszek i Jerzy senior "Recz Miłogascy", wasale Krzysztofa Tuczyńskiego, kasztelana santockiego, swe prawa feudalne do dworu w Miłogaszczy i do części Schulzendorfu scedowali Tuczyńskiemu


Maciej ze Słup Wałdowski, były sędzia grodzki nakielski okazuje ranę zadaną sobie w kancelarii grodzkiej wałeckiej przez M. Krzysztofa Tuczyńskiego, kasztelana santockiego. Tuczyński zarzuca Wałdowskiemu i jego pomocnikom, synom i powinnym, że oburzony za to, iż jego żonę Dorotę Junterberkównę albo Kaliską i innych J-ów, spotkała banicja od Zarembiny siostry kasztelana, napadł kasztelana


Ernest de Junterberk Kaliski zastrzelony z rusznicy i winy M. Krzysztofa Tuczyńskiego, kasztelana santockiego i wspólników jego. Pogrzeb w poniedziałek po Nawróceniu św. Pawła

1619

Tuczno podzielone na 4 właścicieli

1621

Krzysztof posłem króla Zygmunta III, do cesarza Ferdynarda II na Zjazd Ratyzboński

1624

Szalejąca zaraza dżumy zabiera prawie 600 mieszkańców Tuczna (ok. 50 % mieszkańców), umiera również proboszcz Zadow

1631

Dwie niezależne części miasta, należące do różnych właścicieli, otrzymały oddzielny samorząd

1632

Niespotykanie mroźna zima i ogromne opady śniegu. Tuczyńscy nabyli od Ciświckich dobra zbąszyńskie jako zastaw, za 80 tys. złp.

1633

Andrzej Tuczyński często wymieniany w konstytucjach koronnych. Posłując na sejm, komisarzem był delegowany do uspokojenia pogranicznych niepokojów, między Wielkąpolską, Szląskiem i margrabstwem (Brandenburgią)

1635 (?)

Krzysztof mając 70 lat, ojciec Andrzeja, pielgrzymuje do Loretto w intencji doczekania się wnuków

1638

Andrzej komisarzem do lustracji powiatów Bytowskiego i Lemburskiego (Lęborskiego)

1640

Połowa Tuczna i kościół zniszczone przez pożar. Żona Andrzeja Tuczyńskiego, Maria z Leszczyńskich, jako dziedziczka Zbąszynia, odebrała w Zbąszyniu protestantom kościół i odnowiła go własnym kosztem.

1645

Zbąszyń należy do Ciświckich, a w 1650 ponownie do Tuczyńskich

1650

Ponowny pożar Tuczna

08.1655

Król szwedzki Karol Gustaw przekroczył granicę Polski w okolicy Tuczna i Człopy

1655-58

Wielkie zniszczenia wojenne i kontrybucje na rzecz korpusu króla szwedzkiego Karola X Gustawa, prowadzącego wojska w okolicy Tuczna; zadłużenie miasta na 15.000 florenów

1658

Po ukończeniu kolegium, Jan jako rotmistrz chorągwi pancernej Czarneckiego, odbywa kampanię duńską

1664

Jan Tuczyński, kanonik poznański ofiaruje 1000 złp na Bractwo Anioła Stróża.

1673

Stanisław Krzysztof Tuczyński brał udział w wojnie przeciwko Turkom. W bitwie pod Chocimiem został wyróżniony przez hetmana Jana Sobieskiego.

1681

Ciświccy odkupili Zbąszyń od Tuczyńskich za 300 tys. złp.

1683

Stanisław Krzysztof bierze udział w wyprawie pod Wiedeń

1696

Andrzej na Tucznie Tuczyński, syn Stanisława, kasztelana gnieźnieńskiego i starosty powidzkiego, starosta obecny powidzki, zapisał 100. 000 zł. na miejscowościach Tuczno i Nakielno żonie Annie Niegolewskiej, wdowie po Adamie Mycielskim, stolniku poznańskim

koniec
XVII w.

Do właścicieli miasta należał młyn, kaszownik, mielcuch i tartak wodny napędzany strumieniem zamkowym. Potwierdzony jest szereg chałupniczych gorzelni i browarów. Odnotowano tutaj 20 szewców na ogólną liczbę 49 zarejestrowanych rękodzielników

1707

Epidemia dżumy w Tucznie i okolicy

1717

10 czerwca umiera ostatni męski potomek Tuczyńskich, Andrzej. Egzekwie celebrował bp poznański A. Krzysztof Szembek, mowę pogrzebową wygłosił jezuita Stefan Poniński. Wartość majątku wynosiła 8 004 824 złp

1723

Dziedziczka Tuczna, siostra Andrzeja Tuczyńskiego, hrabina Marianna Mycielska-Radońska, nadaje nowe przywileje miastu. Mieszczanie mają prawo wyboru burmistrza i rady ale za zgodą właściciela. Potwierdziła obciążenia w postaci podatków - 600 tymfów za prawo warzenia piwa i pędzenia gorzałki, 400 złp za ziemię i różne dziesięciny

1731

Parobek z Martew ze względu na swój wzrost, został wcielony przez podoficera Petricha do gwardii. Dochodziło do potyczek na granicy.

1733

Swój statut otrzymują Żydzi. Mają prawo budować domy w określonym miejscu, uprawiać niektóre zawody, np. muzykę

1736

Zamek w Tucznie w złym stanie

1738

Wymieniony został szpital. Zapewne był to przytułek istniejący od czasów średniowiecza przy wjeździe do miasta, od strony Marcinkowic. Na swoje utrzymanie miał łan ziemi, ogród i 334 tymfy rocznie. Ziemia należąca do przytułku była potwierdzona jeszcze w 1773 r.; przyjmuje się, że do tego czasu cała zabudowa miasteczka była drewniana, kryta słomą. Wyjątkiem był kościół i zamek

po 1740

Rozpoczęcie budowy stodół poza strefą miejską

1741

Część miasta ponownie płonie, również plebania

1744

Wydany został przywilej, na mocy którego burmistrz (wyłącznie katolik) mianowany był przez właściciela miasta, natomiast magister (pisarz miejski) wybierany był przez mieszczan, ale zatwierdzany przez właściciela.

1758

(wojna 7-letnia) przemarsz wojsk rosyjskich zdążających do Kołobrzegu

1765

W Tucznie mieszkało 215 Żydów

1766

Zaprzestanie warzenia piwa z uwagi na ogromne ubóstwo mieszkańców; zaprzestanie produkcji sukienniczej z braku rynku zbytu towarów sukienniczych

1772

I Rozbiór Polski. Dystrykt „nad Notecią" wraz z Dt. Kroner Land (pow. wałeckim) zostaje przyłączony do Prus. Wszystkie miasta, z wyjątkiem Tuczna, otrzymały pieniądze na odbudowę do wzniesienia nowych mieszkań. Właściciele majątków ziemskich musieli ustalić kontraktowo wszystkie świadczenia usług chłopów. Wywłaszczenie chłopów zostało zakazane.
Tuczno posiadało: 14 łanów miasta, 30 łanów lasu komunalnego, 7 łanów lasu, który należał do magistratu, 5 łanów parafialnych (4 wolne od podatku) i 1 łan szpitalny, 4 łany kościelne. Do zamku należały: Schulzendorf, Knakendorf, Flathe, Marte, Mehlgast. Wg Strahlenberga Tuczno miało: 715 dusz: 508 katolików, 6 protestantów i 201 żydów.

po 1772

Tuczno należało do Kraisamtu w Mirosławcu, a cały powiat wałecki do Okręgu Noteckiego z siedzibą w Bydgoszczy

1772-1918

Obowiązywały sądy wiejskie sprawowane przez właściciela, pod nazwą sądów patrymonialnych

1773

Wzmiankowany szpital – przytułek stojący przy wjeździe do miasta, od strony Marcinkowic; 561 mieszkańców; mieszczanie przedstawiali właścicielowi kandydatów na burmistrza i sędziego, wybór sekretarza miejskiego był swobodny. Kadencja trwała jeden rok. W skład samorządu wchodziło 5 rajców, 5 ławników obieranych dożywotnio. Nie istniał urząd zajmujący się gospodarką i finansami miejskimi

1774

W Tucznie było 138 domów drewnianych krytych strzechą i 3 domy murowane kryte dachówką

1776

W Tucznie pracowało 49 mistrzów rzemiosła, w tym 20 szewców

1782

Zarządzenie: "w innych prowincjach jest to przeciw prawom, aby ludzie ze stanu mieszczańskiego dobra szlacheckie nabywali, to jednak Jego Królewska Mość [Fryderyk II] w Prusiech Zachodnich na to zezwala, byle tylko pozbyć się Polaków, bo Jego Królewskiej Mości milszy jest tam dobry mieszczanin niż cała polska hołota"

1783

W Tucznie było 137 domów, 561 mieszkańców (104 Żydów)

1789

Opis ze źródeł pruskich: "Tuczno to małe, otwarte miasteczko szlacheckie niedaleko granicy Nowej Marchii, 13 mil od Bydgoszczy, 2 mile od Wałcza i Mirosławca i 1 i 1/2 mili od Człopy. Leży w dolinie ciasno otoczonej kilku wzgórzami, wśród trzech połączonych ze sobą jezior. Potok wypływający pod wsią Strzaliny, 1/2 mili od Tuczna, przepływa tu przez położone na południu wielkie miejskie jezioro Lubiatowo oraz przez znajdujące się na wschodzie blisko miasta jezioro Dzikowo, opływa następnie stojący na wysokim wzgórzu tuż obok miasta wielki pański zamek, porusza potem tuż za nim [zamkiem] i bliziutko miasta pański młyn, śrutownik, kaszarnię i tartak, płynie z kolei przez leżące od strony północnej miasta jezioro Tuczno, porusza 1/2 mili stąd odległy Nowy Młyn i wpada do [rzeczki] Płociczny. Tutejszy parafialny kościół katolicki jest budowlą dużą, masywną i okazałą, a na dość wysokiej wieży znajduje się pięć dzwonów znanych w okolicy ze swego pięknego dźwięku. Mieszkańcy utrzymują się głównie z rolnictwa, warzenia piwa, palenia gorzałki, a także częściowo z rzemiosła. Role należące do mieszczan wynoszą 72 włóki. Mieszczaństwo posiada prócz tego mały las świerkowy. Miasto Tuczno było niegdyś otoczone podwójnym [pierścieniem] rowów, które jednak teraz po większej części zupełnie się pozapadały". W tym czasie w Tucznie było około 150 domów i 500 mieszkańców.

1803

Rozpoczęło się budowanie szos

1804

Tuczno liczy 865 osób, w tym 241 Żydów (171 mężczyzn, 151 kobiet, 162 synów, 138 córek, 10 kawalerów, 3 służących, 5 uczniów, 14 dziewcząt do służby)

26.01
1807

Pułkownik Franciszek Garczyński pisze z Łobżenicy: "Dnia wczorajszego tu stanąłem dla zebrania wszystkich dezerterów polskich [z armii pruskiej] [i] oporządzenia ludzi. Dnia jutrzejszego idę do Piły, stamtąd do Tuczna, bo tamtędy wojska francuskie nie przeszły, po nich zaś idąc nie byłoby co jeść, a stamtąd ku Goldbergowi [Kołobrzegowi] podług ordynansu".

1810

Zniesienie zależności Tuczna od właścicieli, zmiana herbu miasta Tuczna

1820

Pierwszy niezależny samorząd miejski

1826

Tuczno liczy 966 mieszkańców

1831

Wielkie spustoszenie czyni cholera

1834

Płonie prawie całe miasto, kościół katolicki, ewangelicki i synagoga. 32 osoby giną

1839

W Tucznie było 169 domów, 1149 mieszkańców (789 katolików, 279 ewangelików i 84 Żydów)

1846

Zamek należy do Hartmanna, który rozebrał skrzydło zachodnie zamku do poziomu piwnic i na starych fundamentach postawił nowe z basztą narożną o jedną kondygnację wyższą niż dawniej

1849

1.383 mieszkańców; do 1849 roku obowiązywały sądy patrymonialne, oparte na opracowanej w 1599 r. wasalskiej ordynacji tzw. Sądu „mańskiego”

1851

Budowa kolei na trasie Krzyż – Piła – Bydgoszcz spowodowała zaniechanie podróżowania dyliżansami i rozebranie stacji pocztowych

1853

Miasto należy do hrabiego Sumińskiego

1862

Pożar miasta

1867

Bity trakt na trasie Człopa – Tuczno – Mirosławiec

1875

1.264 mieszkańców; koniec uwłaszczenia chłopów

1880

Pożar miasta

1885

Miasto należy do hrabiego Teodora Stolberg Wernigerode. W Tucznie było 209 domów, 447 rodzin, 2045 mieszkańców (1358 katolików, 604 ewang., 83 żydów), parafia liczy 3356 wiernych

1888

Otwarcie linii kolejowej z Wałcza do Kalisza Pom. przez Tuczno

1889

Pożar miasta

1890

Pożar miasta

1894

Max Thielmann (burmistrz Tuczna) - urodził się 29 marca 1859 roku w Hasenberg (Dolaszewo). Tutaj uczęszczał do szkoły podstawowej; w latach 1869-1878 do gimnazjum w Pile (Schneidemühl). Studiował nauki prawnicze we Wrocławiu (Breslau), Berlinie i Greifswaldzie. Z powodu choroby musiał zrezygnować ze studiów i wybrać zawód praktyczny. Służbę wojskową odbył w roku 1884 w Bydgoszczy (Bromberg) w "Inf. Egt. Nr. 129”. W roku 1894 wybrany został na burmistrza Tuczna (Tütz). W roku 1919 Thielmann świętował swój 25-letni jubileusz urzędowy. Z jego zasług dla miasta należy wymienić działalność osiedleńczą. Opr. Przemysław Bartosik

1895

Tuczno liczy 2122 mieszkańców. W mieście jest m. in. rzeźnia, 2 browary, ratyfikacja spirytusu, przędzalnia, cegielnia, młyn, kaszarnia, śrutownik, krochmalnia

1898

Wprowadzenie małej architektury we wnętrze parku zamkowego

1899

Pierwsze oświetlenie miasta

1900

2113 mieszkańców (w tym 540 protestantów, 54 Żydów). Kościół ewangelicki powiększony, powstaje wieża

1903

Remont zamku i przekształcenie na szpital Caritas

1910

2097 mieszkańców

1911

Podłączenie sieci elektrycznej obsługującej Człopę, Tuczno, Mirosławiec, gminę Sypniewo oraz 225 innych odbiorców, w tym majątki obszarnicze

1920-30

Pomniejszenie przestrzeni parku przez zabudowę mieszkalną zlokalizowaną przy ul. Konopnickiej 30-40

1925

2132 mieszkańców

1931-38

Burmistrz Tuczna Lüdtke, sekretarz miasta i policji Knaps, urzędnicy Rehbein i Seiffert, naczelnik poczty Weiland, asystenci Thrun i Stelter, urzędnicy Tilsner, Wolk i Witulski, telegrafista Altenburg, nauczyciel ewangelicki Steffen, nauczyciel katolicki Radke

1934

Rozpoczęcie budowy Wału Pomorskiego

1936

Tuczno liczy 2768 mieszkańców, praktykowało 3 lekarzy, 1 dentysta i 8 położnych

1938

Spalono synagogę i splądrowano żydowskie sklepy

27/28.01
1945

Na polecenie niemieckich władz, ewakuowano szpital i zniszczono tajne akta szpitala

11.02.1945

Ostatnie oddziały wojsk niemieckich opuściły Tuczno. zakończenie II wojny światowej dla Tuczna;
wysadzenie żelbetowych schronów umieszczonych w skarpach zamkowych; Stare Miasto zniszczone w 90 %, z wyłączeniem dwóch kościołów (katolickiego i ewangelickiego); Od wiosny rozpoczyna się planowa akcja osiedleńcza, kierowana przez władze powiatowe z Wałcza,
uruchomienie poczty; od lipca uruchomienie kolei na trasie Piła – Stargard

1947

Wypalenie zamku; do tego czasu był częściowo zamieszkały

1954-58

Budowa i uruchomienie ośrodka zdrowia; odbudowa sanatorium

1957

Odgruzowanie, zabezpieczenie i przeprowadzenie badań archeologiczno - architektonicznych w zamku

1958

Odnotowano 9 studni w mieście

1961

W partyjnym czynie społecznym rozebrano kościół ewangelicki; 1500 mieszkańców

1966-76

Odbudowa zamku; Dom Pracy Twórczej Stowarzyszenia Architektów Polskich

od 1970

Zamek u Tucznie należy do Stowarzyszenia Architektów Polskich

6.11.2009

Zespół Szkół w Tucznie przyjmuje za patrona rodzinę Wedel-Tuczyńskich. Sztandar szkół, z herbem Wedlów-Tuczyńskich, został poświęcony przez bpa Edwarda Dajczaka. Byli obecni przedstawiciele rodziny von Wedel z Niemiec.

<<<<<