B
I
O
G
R
A
M
Y

 

 

 

 

STANISŁAW I

 

Syn Maćka II i Katarzyny Danaborskiej urodził się w 1516 lub w 1517 roku. Jest uznawany za trzeciego w kolejności z synów Matzeke. Pomimo głębokich poszukiwań genealogicznych przeprowadzonych pośród rodzin polskiej szlachty, spokrewnionej z domem Tuczyńskich, nie znajdujemy bliskiego odwołania onomastycznego dla imienia Stanisława. Jedynym rozwiązaniem będzie zatem przyjęcie hipotezy, że Stanisław Tuczyński otrzymał swe imię na pamiątkę po Stanisławie Ostrorogu (zm. 1519) herbu Nałęcz, będącym krewnym poprzez siostrę prababki Stanisława Tuczyńskiego, Helenę księżniczkę raciborską, sąsiedzie Tuczyńskich. Nie jest wykluczone, że było to także imienne odwołanie do patrona polskiego św. Stanisława, ponieważ ród Tuczyńskich de Wedel ulegał w tym czasie silnemu spolszczeniu.

W 1532 roku Matzeke Tuczyński przekazał swe dobra synom zrodzonym z Katarzyny z Damaborza, Janowi, Krzysztofowi i Stanisławowi już dojrzałym. Mamy zatem dowód, że Stanisław był najmłodszym z braci. Podobną kolejność zachowały wzmianki z 1550 i 1552 roku. Żoną Stanisława Tuczyńskiego w 1561 roku została Katarzyna Opalińska herbu Łodzia, córka Macieja Opalińskiego (zm. 1541). Małżeństwo dawało Tuczyńskim koligacje z wielkopolską magnaterią. Od 1550 roku Maciej Opaliński pełnił urząd kasztelana lędzkiego, a za żonę miał Jadwigę z Lubrańca, wojewodziankę poznańską. Bratem Katarzyny był Andrzej Opaliński (1540 – zm. 1593), kasztelan przemęcki. Po Opalińskich do rodziny Tuczyńskich trafiły imiona Andrzej, Jan i Piotr. Katarzyna zmarła w 1575 roku w Poznaniu i pochowana została w podziemiach kościoła w Tucznie.

W podziale dóbr, dokonanym przez braci Tuczyńskich w 1562 roku, Stanisław otrzymał Marcinkowice, Próchnowo, Mielęcin, Chwarstnicę, połowę Bronikowa, połowę Martewi, połowę Giżna i Łowicza wałeckiego, połowę tamtejszego młyna, wieś Linstorp, trzech kmieci w Jeziorkach oraz podatki od poddanych manów tamże, ponadto Nowy Dwór, zw. Dreczkim Ostrowem, połowę miasta Tuczna (prócz części pana Renolda Wedelskiego), połowę zamku w Tucznie, połowę młynów i folwarku w Tucznie, połowy młynów Pilatowskiego i Strenczeńskiego, połowy pustek Chwirama Horsweldi i Bytynia. Z manów dostali się Stanisławowi: Jurga i Joachim von Anklamowie, ze swymi częściami w Bronikowie, Piotr Bolt z częściami w Dzikowie i Zdbowie, Asmus i Lempart oraz inni ich bracia z częściami w Rusinowie, Joachim i Marek z częściami swymi Złotowscy w Złotowie, Asmus, Kerstan i Jochym bracia Reczowie (von Reetz, Miłogoscy) w Miłogoszczy i Jeziorkach, a z jezior: Okienko na Marcinkowicach, Jeziorko za dworem i inne.

W 1565 i 1571 roku Stanisław z Tuczna, syn Matzeke, wspomniany został jako lennik nowomarchijski. Stanisław I Starszy zmarł pomiędzy 1578 a 1587 rokiem. Przy czym historycy rodowi skłaniają się ku dacie 1587. My także śmierć Stanisława Starszego kładziemy na 1587 rok, ponieważ posiadamy wzmianki o Stanisławie po 1578 roku. W 1580 roku został wspomniany wraz ze Stanisławem Młodszym w otoczeniu krewnych Wedlów z linii mirosławieckiej, Henrykiem Blankenburgiem i jego żoną Elżbietą Frydlandzką, Henrykiem von Borcke i jego żoną Katarzyną Frydlandzką jako opiekunowie: Ewy, Anny, Barbary, Elżbiety panien Fridlandzkich, Jerzego Wedelskiego de Fridland córek i spadkobierczyń.

W 1581 roku Andrzej Weyse Stanisława Tuczyńskiego seniora poddany z Marcinkowic występował w sądzie ziemskim przeciwko Elżbiecie von Massow, wdowie po Sebastianie Wedelskim i jej synowi Fryderykowi Wedelskiemu. Ze śmiercią Stanisława I wiąże się najpewniej informacja z roku 1587, gdy Stanisław II Tuczyński Młodszy był intromitowany do folwarku wsi Bzowo i do wsi pustej Grabowiec z tytułu dzierżawy tych dóbr ze Stanisławem Tuczyńskim seniorem. Ze Stanisławem I Tuczyńskim wiązałbym także przywiązanie rodu do imienia Stanisław, jako część kultu św. Stanisława Kostki, który już w 1580 roku wśród Polaków był „Beati”, w 1605 kanonizowany i szczególnie propagowany przez proboszcza płockiego Andrzeja Opalińskiego. Przemawiać za tym może wsparcie wdowy po Stanisławie III Tuczyńskim w 1694 roku budowy pierwszego w Polsce kościoła pw. św. Stanisława Kostki w Wałczu.

 <<<<<